ฮาโลวีน 2570

ตามความเชื่อจีน เดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติจีนเรียกว่าเดือนผี เชื่อว่าประตูโลกวิญญาณเปิดให้ดวงวิญญาณออกมายังโลกมนุษย์ ไม่ได้ผูกกับวันที่ 31 ต.ค.

วันสารทจีน (จงหยวนเจี๋ย) ปีนี้ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 27 ส.ค. 2569 คือวันที่ 15 เดือน 7 จีน ถือเป็นวันสำคัญที่สุดของเดือนผี ซึ่งผ่านไปแล้วก่อนฮาโลวีนราว 2 เดือน

ช่วงเช้าไหว้เจ้าที่ สายไหว้บรรพบุรุษ บ่ายไหว้วิญญาณไร้ญาติ (ฮอเฮียตี๋) และหลายศาลเจ้าทำบุญทิ้งกระจาด เป็นเรื่องความกตัญญูและการอุทิศส่วนกุศลมากกว่าความน่ากลัว

ฝั่งไทยมีวันสารทเดือนสิบ ตรงกับแรม 15 ค่ำ เดือน 10 มักอยู่ช่วง ก.ย.-ต.ค. คนไทยทำบุญที่วัดอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษ เป็นคนละงานกับฮาโลวีน

ตามความเชื่อภาคใต้ โดยเฉพาะนครศรีธรรมราช บรรพบุรุษที่ทำชั่วจะถูกปล่อยจากนรกขึ้นมารับส่วนบุญช่วงแรม 1-15 ค่ำ เดือน 10 จึงมีประเพณีตั้งเปรตและชิงเปรต นี่คือความเชื่อปล่อยผีแบบไทยแท้ ส่วนภาคเหนือมีตานก๋วยสลาก

วันปล่อยผีเป็นชื่อเล่นที่คนไทยใช้เรียกฮาโลวีน แต่ความเชื่อเรื่องประตูนรกเปิดตามธรรมเนียมไทยและจีนอยู่ที่เดือน 7 จีนกับเดือน 10 ไทย ไม่ใช่คืน 31 ต.ค.

ตามความเชื่อเดือนผีของจีน ไม่ถ่ายรูปตอนกลางคืนเพราะเชื่อว่าจะเรียกวิญญาณเข้ามาอยู่ในเฟรม และเลี่ยงยืนใต้ต้นไม้ใหญ่ตอนกลางคืน ข้อนี้มาจากความเชื่อช่วงสารทจีน คนสายมูบางส่วนนำมาถือในคืนฮาโลวีนด้วย

ข้อห้ามโบราณของไทยบอกว่าถ้าได้ยินเสียงเรียกตอนกลางคืน อย่าขานรับสุ่มสี่สุ่มห้า เพราะเชื่อว่าอาจเป็นวิญญาณเร่ร่อน บางคนมองว่าเป็นกุศโลบายกันขโมยที่มาเรียกยามวิกาล ในความเชื่อจีนยังมีข้อให้หันไปทั้งตัวเวลามีคนเรียกจากข้างหลัง

มีข่าวคนแอบหยิบเศษอิฐจากโบราณสถานอยุธยากลับบ้าน แล้วกลัวอาถรรพ์จนต้องส่งคืน เจ้าหน้าที่บอกว่าเกิดขึ้นหลายครั้ง ตามความเชื่อถือเป็นการลบหลู่ และในทางกฎหมายก็ไม่ควรเก็บของจากโบราณสถานอยู่แล้ว ความเชื่อจีนเดือนผียังห้ามเก็บเหรียญที่ตกตามพื้นด้วย

คนไทยนิยมสวดคาถาแคล้วคลาดก่อนเดินทาง เช่น คาถาหลวงปู่ทวด หรือบทสั้น ระตะนัตตะยัง ปุเชมิ เวลารู้สึกไม่ปลอดภัย บทความยังชี้ว่าเป็นกุศโลบายให้หยุดตั้งสติ ไม่ใจร้อน ก่อนออกเดินทาง

สายมูนิยมระลึกถึงพระเครื่องหรือเครื่องรางที่พกอยู่ตอนสวดขอให้เดินทางปลอดภัย ถือเป็นที่พึ่งทางใจตามความเชื่อ ไม่ได้ใช้แทนการระวังตัว

เคยมีดราม่าคนดังแต่งคล้ายพระพุทธเจ้าวันฮาโลวีน จน กมธ.ศาสนาฯ ออกมาให้ความเห็นว่าอาจเข้าข่ายประมวลกฎหมายอาญามาตรา 208 (แต่งกายเป็นภิกษุหรือนักบวชโดยมิชอบให้คนอื่นเชื่อว่าเป็นจริง โทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 2,000 บาท) ทั้งทางความเชื่อและทางมารยาท เลี่ยงไว้ดีที่สุด

บทเรียนจากอิแทวอน เกาหลีใต้ คืน 29 ต.ค. 2565 คนเบียดเสียดในซอยแคบจนเสียชีวิต 159 คน หลังเหตุนี้ ผบ.ตร. ไทยสั่งตรวจเข้มสถานที่จัดงานฮาโลวีน และเตือนให้หลีกเลี่ยงพื้นที่แออัด ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัยให้รีบออกจากพื้นที่ เหตุด่วนแจ้งตำรวจ 191

มองหาทางหนีไฟให้รอบด้าน เพราะคนมักเสียชีวิตตรงประตูทางออกที่ทุกคนวิ่งไปพร้อมกัน ถ้าเกิดเหตุให้หาที่กำบัง หรือเคลื่อนตามฝูงชนแล้วค่อยๆ แทรกออกด้านข้าง ส่วนใหญ่ที่เสียชีวิตเพราะขาดอากาศหายใจจากการเบียด

สสส. และภาคีรณรงค์หยุดผีซิ่งในวันฮาโลวีน เพราะการฉลองมักมาพร้อมแอลกอฮอล์และดื่มแล้วขับ อุบัติเหตุทางถนนในไทยมีผู้เสียชีวิตเฉลี่ย 50-70 คนต่อวัน ถ้าจะดื่มให้วางแผนเรื่องกลับบ้านไว้ก่อน

อย. เตือนเรื่องยาเสียสาวในสถานบันเทิง แนะ 4 ข้อ ไม่ปล่อยแก้วไว้โดยไม่มีคนดู ไม่กลับไปดื่มแก้วเดิมที่วางทิ้งไว้ ไปเป็นกลุ่มและช่วยดูอาการเพื่อน ไม่รับเครื่องดื่มหรืออาหารจากคนแปลกหน้า ถ้าเห็นอาการผิดปกติให้รีบส่งโรงพยาบาล

กรมการแพทย์แนะไม่แยกจากกลุ่มเพื่อนไปกับคนเพิ่งรู้จัก อาจใช้แอปแชร์ตำแหน่งกับคนที่ไว้ใจ ถ้าเพื่อนมีอาการคล้ายเมาทั้งที่ดื่มน้อยให้พาออกจากที่นั้นแล้วส่งโรงพยาบาลทันที

ชุดผีหลายแบบมาคู่กับเลนส์สี อย. แนะใช้เฉพาะเลนส์ที่ได้รับอนุญาต ใช้ให้ถูกวิธี รักษาความสะอาด และห้ามใช้เลนส์ร่วมกับคนอื่น ไม่ซื้อจากแผงลอย

ฮาโลวีนมีรากจากเทศกาลซาวน์ของชาวเคลต์โบราณในแถบไอร์แลนด์ สกอตแลนด์ และอังกฤษ เป็นช่วงสิ้นฤดูเก็บเกี่ยวและเริ่มเข้าหน้าหนาว

ตามความเชื่อของชาวเคลต์ คืนวันที่ 31 ต.ค. เป็นคืนที่โลกคนเป็นกับโลกวิญญาณเชื่อมถึงกัน จึงมีเรื่องเล่าว่าวิญญาณจะออกมาเที่ยวหาร่างคนเป็น

ชาวเคลต์จุดกองไฟใหญ่และสวมหนังสัตว์หรือหน้ากาก ตามความเชื่อว่าจะพรางตัวไม่ให้ผีจำได้ว่าเป็นมนุษย์ กลายมาเป็นการแต่งแฟนซีในปัจจุบัน

เมื่อศาสนาคริสต์แพร่เข้ายุโรป วันที่ 1 พ.ย. เป็นวันนักบุญทั้งหลาย (All Saints' Day) คืนก่อนหน้าจึงเรียกว่า All Hallows' Eve แล้วกร่อนเป็น Halloween นักวิชาการบางส่วนมองว่าฮาโลวีนมีรากจากศาสนาคริสต์อย่างเดียวด้วย

เดิมชาวไอริชแกะหัวผักกาด (turnip) ทำโคมตามตำนานแจ็กจอมตืด พอชาวไอริชและสกอตอพยพไปอเมริกาช่วงทศวรรษ 1840 จึงเปลี่ยนมาใช้ฟักทองที่หาง่ายกว่า

ฮาโลวีนเป็นเทศกาลของยุโรปและอเมริกาที่แพร่มาไทยในฐานะงานรื่นเริง ไม่ได้อยู่ในประเพณีพุทธแบบไทยหรือความเชื่อจีน แม้แต่ในศาสนาคริสต์เองก็มองต่างกัน คาทอลิกส่วนใหญ่มองเป็นเรื่องวัฒนธรรม